7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (12. Yargı Paketi), Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Hukuk yargılamalarından ceza kanununa, icra ve iflas satışlarından kişisel genetik verilere kadar pek çok alanda köklü değişiklikler getiren yeni düzenleme tam metniyle yürürlükte.

Kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen 7589 sayılı Kanun, Resmi Gazete’de yayımlanarak resmen yürürlüğe girdi. Düzenleme; icra ve iflas işlemlerini, idari yargı usullerini, hakim ve savcı yardımcılarının eğitim süreçlerini, dolandırıcılık suçlarına yönelik yaptırımları, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) müessesesini ve genel hukuk yargılamalarını kapsıyor. Yeni kanunla birlikte, tek hakimle görülecek davaların kapsamı genişletilirken, miras yoluyla kalan taşınmazların satışından genetik verilerin saklanma şartlarına kadar hayatı doğrudan etkileyen pek çok kural yeniden yazıldı.

12. Yargı Paketi neleri kapsıyor ve hangi maddeler yürürlüğe girdi?

7589 sayılı Kanun; icra-iflas satışlarından idari yargıya, dolandırıcılık suçlarında ceza indiriminden HAGB kararlarının sınırlarına kadar geniş bir alanda değişiklik içeriyor. Kanunun elektronik satış ve uzaktan duruşmaya ilişkin belirli hükümleri üç ay sonra yürürlüğe girecek olup, diğer maddelerin büyük bölümü yayım tarihi itibarıyla uygulanmaya başlandı.

Miras kalan taşınmazların satışında ilk açık artırma kuralı nasıl değişti?

Yeni düzenlemeye göre, bütün mirasçıların ortak malik olduğu taşınmazların icra veya rızaen satışında ilk açık artırmaya yalnızca mirasçılar katılabilecek. Ayrıca ihale bedelini süresinde yatırmayan kişilere, teklif ettikleri bedelin yüzde 5’i oranında idari para cezası uygulanması zorunlu hale getirildi.

Dolandırıcılık suçunda banka hesabını kullandıranlara ceza indirimi geldi mi?

Evet, dolandırıcılık suçuna yalnızca banka hesabı, kredi kartı, ödeme aracı veya kripto varlık hesabına ait bilgi ve araçları başkasına vermek suretiyle katılan kişilerin cezası yarı oranında indirilecek. Kanun yürürlüğe girmeden önce bu suçlardan hüküm giyen ve dosyası üst mahkemede bulunan kişilerin dosyaları yeniden değerlendirilmek üzere ilk derece mahkemelerine gönderilecek. İnfaz aşamasındaki hükümlüler ise mağdurun zararını 6 ay içinde tamamen karşılamaları halinde etkin pişmanlık hükümlerinden yararlanabilecek.

Yeni kanunla birlikte vatandaşların en çok merak ettiği HAGB uygulamalarındaki istisnalar, idari yargıdaki parasal sınırlar ve kanuni faiz hesaplamalarındaki yeni formülün ayrıntıları netleşti.

Tek hakimle görülecek davalar ve idari yargı değişiklikleri

İdari yargıda yargılama süreçlerini hızlandırmak amacıyla tek hakimle bakılacak davaların parasal ve konu bazlı kapsamı genişletildi:

Parasal Sınır: Konusu 486 bin lirayı aşmayan bazı iptal ve tam yargı davaları artık tek hakim tarafından karara bağlanacak.
Eğitim ve Personel İşlemleri: Öğrencilerin not, sınıf geçme, yurt, kredi ve burs işlemleri ile kamu görevlilerinin geçici görevlendirme, yolluk, lojman, izin ve uyarma cezalarına karşı açtığı davalar tek hakim kapsamına alındı.
İstisna Tutulan Davalar: Öğrencilerin okuldan uzaklaştırılması veya ilişiğinin kesilmesine yol açan ağır disiplin cezaları bu kapsamın dışında tutuldu ve heyet halinde bakılmaya devam edecek.
Danıştay Temyiz Sınırı: Tek hakimle görülen davalar, yabancılar ve uluslararası koruma mevzuatından doğan uyuşmazlıklar ile sadece vekalet ücreti ve yargılama giderlerine ilişkin kararlar için Danıştay’a temyiz başvurusu yapılamayacak.

HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) yeniden düzenlendi

HAGB sisteminde yapılan yeni düzenlemeyle iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezalarında belirli şartlarla HAGB kararı verilebilmesi korundu. Ancak bazı ağır suçlar HAGB kapsamından tamamen çıkarıldı:

İşkence, eziyet ve kamu görevlilerinin görev sırasında işlediği kötü muamele suçlarında artık HAGB kararı verilemeyecek.
HAGB kararlarına karşı istinaf ve bazı durumlarda temyiz kanun yoluna başvurulabilmesinin önü açıldı.

Genetik verilerin korunması ve saklanma süreleri

Ceza soruşturması ve kovuşturması kapsamında alınan genetik inceleme sonuçları, kişilerin kimlik bilgilerinden arındırılarak özel bir güvenli sisteme kaydedilecek. Verilerin saklanma şartları ise şu şekilde belirlendi:

Beraat veya kovuşturmaya yer olmadığı (TAK) kararlarında genetik veriler derhal silinecek.
Diğer durumlarda veriler, mahkeme kararının kesinleşmesinden 20 yıl sonra tamamen imha edilecek.
Saklama nedeninin ortadan kalkması halinde ilgili kişi verilerinin silinmesini talep edebilecek.

Duruşma süreleri ve kanuni faiz oranındaki yeni hesaplama

Hukuk davalarının uzamasını engellemek amacıyla duruşmalar arasındaki sürenin kural olarak 3 ayı aşmaması esası getirildi. Bilirkişı incelemesinin uzaması veya talimatla işlem yapılması gibi zorunlu hallerde hakim gerekçesini belirterek daha uzun süre verebilecek.

Sözleşmelerde faiz oranı belirlenmediğinde uygulanacak kanuni faiz, Merkez Bankasının kısa vadeli kredi işlemlerine uyguladığı reeskont oranının yüzde 80’i üzerinden hesaplanacak. Reeskont oranının yılın ilk yarısında 5 puan veya daha fazla değişmesi durumunda, yılın ikinci yarısında bu yeni oran esas alınacak.

12. Yargı Paketi Özeti: Neler Değişti?

Miraslı Taşınmaz Satışı: İlk açık artırmaya sadece mirasçılar katılabilecek; ihale bedelini ödemeyene %5 ceza verilecek.
Hesap Kullandıranlar: Dolandırıcılıkta hesabını kullandıranların cezası %50 indirilecek; zararı 6 ayda ödeyen hükümlü etkin pişmanlıktan yararlanabilecek.
HAGB Kısıtlaması: İşkence, eziyet ve kamu görevlilerinin kötü muamelesinde HAGB uygulanmayacak, kararlara istinaf yolu açık olacak.
Genetik Veriler: Beraat halinde derhal silinecek, mahkumiyetlerde 20 yıl sonra imha edilecek.
İdari Davalar: 486 bin TL’yi aşmayan iptal/tam yargı davaları ile öğrenci/personel işlemlerinin bir kısmına tek hakim bakacak.
Yürürlük Tarihi: Elektronik satış ve uzaktan duruşma hükümleri 3 ay sonra, diğer tüm maddeler yayımı tarihinde yürürlüğe girdi.